Een wilsverklaring is een officieel document waarin je vastlegt welke medische zorgen je wel of niet wilt ontvangen wanneer je zelf niet meer in staat bent om je wil uit te drukken. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een ongeval, coma, dementie of een andere vorm van wilsonbekwaamheid.
In een wilsverklaring geef je dus vooraf aan wat jouw wensen zijn rond medische behandelingen, levensverlenging en het levenseinde. Zo neem je beslissingen op een moment dat je nog helder kan nadenken, en ontlast je je naasten op een moeilijk moment.
Een wilsverklaring heeft een duidelijke juridische context in België. Afhankelijk van het type verklaring gelden specifieke regels, zoals verplichte registratie of het aanduiden van getuigen. Sommige verklaringen worden opgenomen in een officiële databank, zodat zorgverleners ze kunnen raadplegen wanneer dat nodig is.
Belangrijk om te weten: een wilsverklaring is niet hetzelfde als een testament of een zorgvolmacht.
Een testament gaat over wat er met je bezittingen gebeurt na je overlijden.
Een zorgvolmacht laat je toe om op voorhand iemand aan te duiden die beslissingen voor jou neemt (financieel of administratief) wanneer je dat zelf niet meer kan.
Een wilsverklaring gaat over medische keuzes tijdens je leven, wanneer je zelf niet meer kan beslissen.
Hoe leg je een wilsverklaring vast?
Een wilsverklaring opstellen is eenvoudiger dan je denkt. Je kan dit stap voor stap aanpakken:
Niet elke wilsverklaring heeft hetzelfde doel. Er bestaan vier verschillende soorten wilsverklaringen, elk met eigen toepassingen en regels. Denk dus goed na over welke situaties je wil vastleggen.
Voor informatie, begeleiding en officiële documenten rond wilsverklaringen kan je terecht bij LEIF (LevensEinde InformatieForum). Deze organisatie helpt mensen om hun wensen rond het levenseinde duidelijk vast te leggen.
Lees meer over LEIF en een waardig levenseinde voor iedereen.
In de meeste gevallen kan je een wilsverklaring gewoon zelf invullen. Voor sommige types, zoals de wilsverklaring over euthanasie, gelden er specifieke voorwaarden, zoals de aanwezigheid van getuigen of het aanduiden van een vertrouwenspersoon. Lees dus goed na welke regels van toepassing zijn.
Afhankelijk van het type wilsverklaring is het belangrijk om je document officieel te laten registreren. Zo is het zeker dat zorgverleners en bevoegde instanties je wensen kunnen raadplegen wanneer dat nodig is.
Zo registreer je bijvoorbeeld een wilsverklaring inzake euthanasie bij je gemeente. Je keuze rond orgaandonatie wordt opgenomen in het rijksregister, zodat die op het juiste moment gekend is.
Een wilsverklaring opstellen is één ding, maar erover praten is minstens even belangrijk. Door je wensen te bespreken met je partner, familie of vertrouwenspersoon, zorg je ervoor dat zij weten wat voor jou belangrijk is.
Zo voorkom je twijfel of misverstanden op moeilijke momenten, en geef je je naasten een houvast om beslissingen te nemen in lijn met jouw wensen.
De vier soorten wilsverklaringen
Er bestaan verschillende soorten wilsverklaringen, elk met een specifiek doel, eigen regels, voorwaarden en registratieverplichtingen.
Hiermee kan je vooraf vastleggen dat je euthanasie wenst in bepaalde situaties van onomkeerbaar lijden.
Lees meer over euthanasie
Hiermee leg je vast welke medische behandelingen, zoals reanimatie of kunstmatige beademing, je niet wil ondergaan wanneer je zelf niet meer kan beslissen. Artsen zijn verplicht hiermee rekening te houden.
Meer weten over de negatieve wilsverklaringJe bepaalt of je na je overlijden organen wil doneren. Goed om weten: in België geldt het systeem van ‘veronderstelde toestemming’. Dat betekent dat je automatisch als donor wordt beschouwd, tenzij je tijdens je leven expliciet laat registreren dat je dat niet wil.
Je kan je keuze altijd aanpassen of bevestigen via de overheid, je gemeente of je huisarts. Door je beslissing officieel te registreren, maak je je wens duidelijk voor je naasten en zorgverleners.
Lees meer over orgaandonatieJe kan beslissen om je lichaam ter beschikking te stellen voor onderzoek of onderwijs.
In tegenstelling tot orgaandonatie geldt hier geen veronderstelde toestemming. Je moet deze wens dus expliciet vastleggen tijdens je leven, meestal via een handgeschreven en ondertekende verklaring die je aan een universiteit bezorgt.
Het is ook belangrijk om je naasten hiervan op de hoogte te brengen, zodat je wens na je overlijden uitgevoerd kan worden.
Meer weten over lichaamsschenkingVoor wilsverklaringen bestaan verschillende officiële formulieren. Je hoeft daarvoor geen eigen document op te stellen. Hier vind je de belangrijkste opties:
Voor een wilsverklaring inzake euthanasie kan je gebruik maken van dit officiële formulier van de overheid. LEIF biedt daarnaast extra uitleg en begeleiding bij het invullen.
Je kan een negatieve wilsverklaring opstellen via dit modeldocument van LEIF.
Je kan je keuze rond orgaandonatie officieel registreren via de overheid. Dit kan online, maar ook via je gemeente of via je huisarts.
Wie zijn lichaam wil schenken aan de wetenschap, neemt best contact op met een universiteit naar keuze. LEIF biedt een overzicht en een voorbeeld van de nodige, handgeschreven verklaring. Lees hier meer over je lichaam aan de wetenschap schenken.
Met de online tool Mijn Laatste Wensen leg je je voorkeuren vast, zowel rond je uitvaart als andere persoonlijke en praktische keuzes, zoals je wensen rond het levenseinde.
Je bewaart alles op één centrale plek en kan je gegevens op elk moment aanpassen. Zo weten je naasten wat voor jou belangrijk is, en help je hen om later beslissingen te nemen in lijn met jouw wensen.
Leg mijn wensen digitaal vast