DELA lanceert 'Mijn herinnering aan jou'

Want kinderen rouwen ook...

Uitvaartspecialist DELA wil mensen helpen voor, tijdens en na de uitvaart. In het licht van deze missie ontwikkelde DELA in samenwerking met haar rouwspecialisten en rouwtherapeute Lies Scaut 'Mijn herinnering aan jou', een online tool om kinderen te helpen rouwen, want kinderen rouwen ook… en dat wordt al wel eens vergeten.

De applicatie focust zich op kinderen uit het basisonderwijs en wil kinderen een steun bieden in hun rouwproces om de herinneringen aan de overledene levendig te houden. Leon en Marie, de hoofdpersonages uit de applicatie, nemen het kind mee op pad doorheen het labyrint van rouw en helpen hen bij het creëren van een herinneringswereld.

Maar er is meer. Kinderen hebben vaak een fout beeld van alles wat met de uitvaart, de overledene of de opbaring te maken heeft. Vandaar dat er ook een educatief luik werd ontwikkeld waarin kinderen informatieve filmpjes kunnen bekijken over afscheid nemen. Zo kunnen ze voorbereid en met de juiste verwachtingen aan het rouwproces starten.

Lees het officiële persbericht

Hoe werkt ‘Mijn herinnering aan jou'?

In ‘Mijn herinnering aan jou’ kan je als ouder of voogd een account aanmaken voor kinderen vanaf zes jaar die recentelijk of langer geleden een dierbare verloren. Kinderen kunnen zelf of samen met jou op een veilige, kindvriendelijke en creatieve manier aan de slag om een wereld vol herinneringen te creëren voor de overledene. Deze wereld krijgt vorm door het planten van een boom voor de overledene waarin je kind herinneringen kan toevoegen zodat de boom groeit. Vanuit de boom kan je verder naar de wolken en de sterren tot aan de maan waar je kind boodschappen naar de overledene kan sturen.

Een account aanmaken

In drie eenvoudige stappen maak je als ouder of voogd samen met je kind een account aan waarna de boom geplant kan worden. Nadien kan je kind zelf eindeloos de herinneringswereld openen en herinneringen toevoegen aan de boom, de wolken of in de sterren. Aan de hand van een twintigtal suggesties kan je kind inspiratie opdoen om deze wereld te vullen met tekstjes, tekeningen, stemopname ’s, YouTube filmpjes, foto’s…, kortom met mooie herinneringen.

Geef kinderen de boodschap dat de overledene mag verder leven in je hart en in de herinneringswereld!

In het uitvaartcentrum

Eén van de heldere en mooi gemaakte video's die gebruikt worden in deze bijzondere webapplicatie 'Mijn herinnering aan jou'. Leon en Marie bezoeken het uitvaartcentrum waar hun papa opgebaard ligt.

Rouwrituelen voor kinderen

  • Maak samen met je kind zelf een kaars die het kan aansteken in de afscheidsdienst of thuis bij de foto van de overledene.
  • Versier een glazen potje als theelichthouder dat kinderen kunnen doorgeven tijdens een afscheidsdienst. Bij kleine kinderen kan je een kaars altijd vervangen door bijvoorbeeld het doorgeven van een knuffel.
  • Wensballonnen en ballonnen met helium kan je gebruiken om kinderen een tekening of boodschap op te laten zetten die ze dan in de lucht kunnen oplaten. Voor kleine kinderen kan je ook een bellenblaas gebruiken waarmee ze wensen de lucht kunnen inblazen.
  • Tegenwoordig is het meer en meer gekend dat kinderen de kist van de overledene versieren. Bevraag deze mogelijkheid steeds bij het uitvaartcentrum. Voor kinderen kan dit veel betekenen aangezien dit het laatste is wat ze nog voor de overledene kunnen doen.
  • Maak samen met je kind(eren) papieren lichtbootjes. Je kan dit speciaal papier vinden in winkels van papier- en knutselwaren. De bootjes kan je beschrijven met boodschappen. Laat de lichtbootjes na het afscheid wegvaren op het water waarbij de bootjes de boodschappen van kinderen meenemen tot in de eeuwigheid.
  • Van een kledingstuk kan je een kussenovertrek maken zodat je kind een wel heel uniek kussen van de overledene heeft. Naast een kussenovertrek kan je ook een troostdekentje van kledij maken waaronder je kind kan schuilen als het verdrietig is.

Denk eraan dat kinderen

  • geen kleine volwassenen zijn.
  • ook verdriet hebben.
  • pas vanaf een bepaalde leeftijd beseffen dat de dood voor altijd is.
  • recht hebben op duidelijke en eerlijke informatie.
  • ook afscheid mogen nemen.
  • jou als volwassene soms willen sparen.
  • een eigen taal hebben en je als volwassene moet zoeken hoe je kan binnentreden in hun leefwereld.
  • nood hebben aan dagelijkse routine.
  • niet extra verwend moeten worden in de nasleep van een verlieservaring.
  • soms liever met iemand anders praten dan met jou als ouder of voogd.
  • een sterke fantasie hebben die soms gruwelijker is dan de werkelijkheid.
  • heel spontaan zijn in vragen stellen en verhalen vertellen.
  • soms eerder lichamelijk reageren i.p.v. emotioneel of in gedrag.

Veelgestelde vragen aan ouders

Hoe vertel ik mijn kind dat iemand overleden is?

Kinderen hebben nood aan eerlijke en juiste informatie aangepast aan hun leeftijd. Ga als ouder eerst bij jezelf even na of je jezelf in staat voelt om deze boodschap te geven. Er is niets mis mee dat je dit aan iemand anders overlaat als de kinderen maar vertrouwd zijn met deze persoon. Maak er geen te lang verhaal van en geef de boodschap zo kort en bondig mogelijk. Verzwijg geen details want anders gaan kinderen deze zelf invullen vanuit hun fantasiewereld die vaak gruwelijker is dan de werkelijkheid. Je kan gebruik maken van voorleesboekjes of boekjes die kinderen zelf al kunnen lezen. Laat hen nadien een tekening maken, een tekstje schrijven, iets knutselen of gewoon verder spelen. Durf woorden als ‘dood’, ‘voor altijd’ en ‘niet meer’ uit te spreken. Zeg niet tegen je kind dat dood zijn hetzelfde is als slapen. Iemand die slaapt, kan wakker worden. Iemand die dood is, is voor altijd dood en kan je niet meer zien, horen of knuffelen.

Laat ik mijn kind de overledene nog zien?

Voor kinderen is het belangrijk dat zij de overledene nog kunnen zien. Eerst zien en dan geloven! Spreek op voorhand goed af met de begrafenisondernemer wanneer je met je kind komt kijken en bereid je kind hierop voor. Vertel dat de overledene in een kamertje op een bed ligt en hij/zij er wat anders kan uitzien dan voordien. Als het over een overlijden na een ongeluk gaat, vraag dan eerst goed na of er verwondingen zichtbaar zijn zodat je ook hier je kind kan op voorbereiden. Soms is het gezicht niet meer toonbaar maar wel nog een hand die het kind kan strelen of vastnemen. Laat je kind in de kamer de vrije keuze om dichterbij te gaan kijken, de overledene aan te raken of een zoen te geven. Vertel dat de overledene koud en klammig zal aanvoelen. Blijf steeds in de buurt van je kind en volg diens tempo. Dwing je kind in geen geval om te gaan kijken of de overledene aan te raken. Indien je kind niet mee wil, kan je wel van alles foto’s nemen zodat je deze achteraf nog kan tonen als je kind er klaar voor is.

Neem ik mijn kind mee naar de afscheidsdienst?

Er staat geen leeftijd op vanaf wanneer je je kind kan meenemen naar de afscheidsdienst. Dit is voor elk kind anders en kan jij best als ouder zelf inschatten. Leg het steeds voor aan je kind en leg uit hoe een afscheidsdienst ineen zit. Je kan kinderen zelfs een rol laten spelen in de dienst door een bloem of tekening op de kist te laten leggen, een tekstje of gedicht voor te lezen, bellen laten blazen enz. Hoe meer kinderen betrokken worden bij een afscheid, hoe meer ze zich serieus genomen voelen en hoe meer ze beseffen dat hun verdriet en gemis écht mogen bestaan. Denk niet dat je kinderen spaart door hen overal van weg te houden. Kinderen hebben hele lange voelsprieten en voelen dat er iets gaande is. Wanneer ze niet mogen weten wat er gaande is, gaan ze weer zelf fantaseren en riskeer je dat ze hier met het ouder worden in vastlopen.

Hoe betrek ik mijn kind in de afscheidsdienst?

Een definitief afscheid is vaak moeilijk te vatten voor kinderen. Wanneer ze deel mogen uitmaken van dit afscheid, voelen ze zich vaak meer betrokken en wordt het afscheid voel- en zichtbaar. Stel je kind de vraag of het graag iets wil betekenen in de afscheidsdienst? Zo ja, ga dan samen op zoek naar rituelen die hierbij kunnen helpen. Een bloem of tekening op de kist leggen, een liedje zingen, een gedicht of tekst voorlezen, bellenblazen wanneer de kist wordt buitengedragen enz. (voor meer ideeën zie ‘rouwrituelen voor kinderen) Wil je kind echter liever zelf niets doen, respecteer dit dan ook. Zelfs wanneer bijvoorbeeld nichtjes, neefjes of vriendjes wel iets doen. Ieder kind voelt zelf aan wat het aankan en het heeft geen zin dit te forceren.

Hoe leg ik uit wat een crematie is?

Kinderen vinden een crematie vaak eng en stellen zich er de gruwelijkste beelden bij voor. Begin met duidelijk te stellen dat de overledene niets meer kan voelen, dus ook geen warmte of pijn. Enkel het lichaam blijft over maar niets in dat lichaam werkt nog. Vergelijk het met een leegstaand huis waar niemand meer in woont. Een crematie kan plaatsvinden voor of na de afscheidsdienst. Hierbij wordt de kist met de overledene erin in een speciale ovenruimte geschoven. Samen met de kist gaat er ook een steen van klei mee de oven in zodat de as na de crematie niet verwisseld kan worden. Deze steen krijgen de naasten na de crematie ook mee naar huis als ze dit willen. Door de grote hitte in de oven gaat de kist vanzelf beginnen branden. Dit duurt ongeveer een uur tot anderhalf uur waarna enkel de assen overblijven nadat deze gezuiverd zijn. Deze assen worden in een urne gestopt. Wat je met de urne doet, kies je zelf. Sommige mensen nemen deze mee naar huis, anderen strooien de assen uit op de strooiweide van het kerkhof of plaatsen ze de urne in de urnenmuur of urnengraf op het kerkhof. Indien het om een overlijden gaat binnen je eigen gezin, bespreek dan deze opties met je kind en zoek samen wat het beste bij jullie gezin past.

Hoe leg ik uit wat een begrafenis is?

Een begrafenis vindt steeds plaats op een begraafplaats waar er op voorhand reeds een kuil van drie meter diep is gegraven door de gemeentewerkers. Na de afscheidsdienst rijdt de begrafenisondernemer de kist naar de begraafplaats waar familie en al dan niet ook vrienden terug samenkomen. Meestal wordt er hier ook nog een tekst voorgelezen waarna ieder de kist begroet of er een bloem op legt. Afhankelijk van de wens van de familie laat men de kist in de grond zakken terwijl iedereen er bijstaat of nadat iedereen het kerkhof heeft verlaten. Het gegeven dat de overledene op termijn zou opgegeten worden door wormen of andere beesten is een fabeltje. Het is het lichaam dat zichzelf opruimt door de bacteriën die reeds aanwezig zijn in het lichaam tot er uiteindelijk enkel nog beenderen overblijven. Het heeft dus niets te maken met een rottingsproces of opgegeten worden.

Hoe kan ik mijn kind ondersteunen in dit verlies?

Rouw op zich hoeft geen reden te zijn om meteen professionele hulp te gaan zoeken. Als ouder kan je je kind hier best zelf in ondersteunen. Heb je het zelf te moeilijk en is dit emotioneel te zwaar dan is er niets mis mee dat je hiervoor iemand anders vraagt die het kind goed kent. Dit kan een familielid zijn, de ouder van een vriendje of de juf of meester. Het belangrijkste is dat je kind bij iemand terecht kan ongeacht dat jij dit als ouder of voogd moet zijn. Wees steeds eerlijk tegen je kind en beantwoord vragen waar het mee zit. Laat het weten dat het altijd bij jou terecht kan en geef elkaar wederzijdse steun.

Voor kinderen is het vooral belangrijk dat je zo snel mogelijk terug zorgt voor een dagelijkse routine. Hierin komen kinderen tot rust en vinden zij veiligheid. Geef je kind aan dat emoties erbij horen en het deze gewoon mag tonen, net zoals jij dat als volwassene doet. Je kan samen op zoek gaan naar hulpmiddeltjes zoals leesboekjes, muziek, knutselen, tekeningen maken, enz. ‘Mijn herinnering aan jou’ is er om kinderen op weg te helpen in hun rouwproces en de overledene verder aanwezig te laten zijn in de herinneringswereld van het kind.

Je kan regelmatig eens vragen aan je kind of je eens mag meekijken wat het hier al allemaal heeft ingezet en hoe de boom groeit. Tot slot vinden kinderen het vaak fijn om nog een speciaal voorwerp te hebben van de overledenen zodat ze dit even kunnen vastnemen als ze het moeilijk hebben. Je kan hiervoor samen met hen een herinneringendoos knutselen waarin ze alle voorwerpen kunnen bewaren. Alles van tekeningen, foto’s en schrijfsels kunnen ze dan weer in ‘Mijn herinnering aan jou’ bewaren.

Wie is Lies Scaut?

Lies Scaut is maatschappelijk werkster en psychotherapeute in De Weg Wijzer – Centrum voor trauma- en rouwbegeleiding. Zij richt zich als psychotherapeute hoofdzakelijk op de doorwerking van acute en chronische verlieservaringen, psychotrauma en ingrijpende gebeurtenissen (zoals acute ziekte, palliatieve zorg, acuut geweld, verkeersongevallen enz.) met vooral aandacht voor kinderen en jongeren. Zij specialiseerde zich in rouwbegeleiding bij kinderen en jongeren door middel van jarenlange ervaring in acute opvang op scholen en het volgen van nationale en internationale opleidingen. Als docent is zij verbonden aan verschillende hogescholen en is zij een veelgevraagd spreker op congressen, studiedagen en trainingen of om duiding te geven in de media.

Naast auteur van haar boek ‘DoodGewoon – Kinderen begeleiden bij rouw’ is zij co-auteur van verscheidene boeken rond rouw en trauma en verschijnen in het najaar van 2018 haar eerste kinderboeken bij Clavis Uitgeverij.