Begrafenis, steeds minder populair

In België kiest ongeveer 40% voor een klassieke begrafenis. De rest (60%) laat zich cremeren. In 20 jaar tijd is het aantal crematies in België zowat verdubbeld. Uitvaartondernemers en onderzoekers wijten deze percentages aan het dalend aantal katholieke gelovigen in ons land. Zich laten cremeren is immers nog steeds een niet-katholiek gebruik. Dat maakt dat er in Vlaanderen zo’n 10% meer crematies plaatsvinden dan in Wallonië, waar nog meer katholieke gelovigen wonen.

Al zijn ze in de minderheid, toch betekenen begrafenissen nog voor velen een bron van troost. Het is een hele geruststelling te weten dat het lichaam nog steeds fysiek aanwezig is, weliswaar onder de grond in een kist of in een (familie)grafkelder. Sommige nabestaanden vinden het nog steeds fijner om een echt graf te bezoeken op de begraafplaats in plaats van as of een asurne op een natuurbegraafplaats, strooiweide of aan een columbarium.

Concessie: hoe lang een plaatsje op het kerkhof?

Een concessie is een aangekochte laatste rustplaats op het kerkhof. Dit kan een grondconcessie, columbariumconcessie of urneveldconcessie zijn. De normale duurtijd van een concessie is 10 jaar. Daarna kan de gemeente of stad beslissen om het graf te verwijderen. Als u ingeschreven bent in een bepaalde stad of gemeente, is die verplicht om u na overlijden kosteloos te begraven.

U kunt een laatste rustplaats ook kopen voor langere termijn: bv. 15 of 25 jaar. Dan bent u gerust. Een concessie kan vandaag niet meer voor ‘eeuwig’ aangegaan worden. Vijftig jaar geleden kon dit nog wel. We raden aan om uw concessie dus tijdig (lees: voor uw begrafenis) te regelen. Anders beslist de gemeente of stad waar u wordt begraven en hebben uw nabestaanden geen verweer.

Belangrijk: elke Belgische begraafplaats heeft ook eigen voorschriften over de afmetingen en materialen van grafzerken, -monumenten en beelden. Ook over het onderhoud en beplanting gelden overal andere regels. Informeer u dus goed op voorhand over de reglementering van de begraafplaats in uw buurt.

Soorten graven

  • Kosteloos graf: voor één persoon. Blijft minimaal 10 jaar in concessie, maar de minimumtermijn kan verschillen per gemeente.
  • Grafkelder: in een concessie kan ook een grafkelder geplaatst worden. In deze betonnen constructie wordt een grafkist of urne bewaard.
  • Familiegraf: er moet een aanvraag tot bijzetting gedaan worden indien de overledene begraven wordt in een familiegraf. Dit kan alleen mits toestemming van de eigenaar. In een familiegraf kunnen maximum drie personen begraven worden. Bij de aankoop van de concessie kan de concessiehouder de personen aanduiden voor wie het graf bestemd is.
  • Oude grafmonumenten: in bepaalde gemeenten worden oude grafmonumenten te koop gesteld. Daar komt nog een concessie bovenop voor 25 jaar. Deze monumenten moeten dan onderhouden of gerestaureerd worden door de persoon die ze gekocht heeft.

Grafsteen of zerk

Wanneer nabestaanden kiezen voor een begrafenis komen ze vaak terecht bij een grafzerkbouwer. Ze zijn immers op zoek naar een tastbaar en blijvend symbool, naast de herinnering aan hun overleden dierbare. Veel grafzerkbouwers of beeldhouwers bieden een uitgebreid assortiment aan grafstenen (-zerken), grafmonumenten (een grafsteen met beelden en ornamenten) en gedenkstenen (met mooie teksten of gedichten). Een grafsteen of grafzerk is een steen die de plaats markeert waar een graf ligt. Een graf met grafsteen zegt heel wat over de cultuur waar de overledene deel van uitmaakte. Meestal heeft een grafsteen een opschrift waarin een aantal elementen steeds terugkomen:

  • De voornaam en achternaam van de overledene(n)
  • De geboorte- en sterfdatum
  • Familierelaties tussen begraven personen en nog levende nabestaanden
  • Soms het beroep van de overledene
  • Kenmerken die de nabestaanden belangrijk vonden
  • Grafmonumenten, vaak van symbolische aard en in steen zoals bloemen, engelen, boomstammen, zandlopers of regels uit gedichten of religieuze boeken
  • Vazen of andere recipiënten voor planten en bloemen die door rouwenden op het graf kunnen worden achtergelaten
  • Foto(‘s) van de overledene, vaak in porselein gebrand voor een lange(re) houdbaarheid of in 3D-glasvorm

Grafstenen dienen als een focus voor de rouwenden en als een statement voor het belang van de overledene volgens zijn/haar nabestaanden of de omgeving. Een grafsteen kan ook belangrijk zijn voor mensen die alles zelf voor hun dood willen geregeld hebben. In dat geval kunt u bijvoorbeeld uw favoriete grafsteen reeds laten opnemen in uw laatste wilsbeschikking bij uw stad of gemeente.

Materiaal en onderhoud

Het materiaal van de steen gaat vaak decennia tot eeuwen mee. Een steen van gepolijst graniet heeft een nagenoeg onbeperkte levensduur en is na duizenden jaren zo goed als nieuw. Een grafsteen van kalksteen of zandsteen daarentegen kan na honderd jaar al onleesbaar zijn. Kijk maar naar Egyptische graven.

Graniet en marmer vragen eigenlijk geen onderhoud. Eén keer per jaar schoonmaken met een beetje water en detergent is voldoende. Bij een arduinen steen kan afwassen met een beetje bleekwater of een licht stalen sponsje wonderen doen.

Let wel: een grafsteen is een aanzienlijke investering die vaak duizenden euro’s kost, naargelang de grootte, afwerking en grafmonumenten die eraan toegevoegd worden. Informeer u dus goed op voorhand over de prijzen en vergelijk bij verschillende steenfabrikanten.

Wilt u weten wat een begrafenis naar uw wensen vandaag kost? Bereken dan het budget van uw gepersonaliseerd afscheid aan de hand van onze uitvaartkosten-calculator.

Bereken hier wat een uitvaart naar uw wensen kost