Leren omgaan met verlies begint vroeger dan we denken
Kinderen rouwen anders dan volwassenen. En dat is oké.
Wanneer volwassenen aan rouw denken, denken ze vaak aan verdriet. Aan tranen, stilte en gemis. We verwachten dat iemand die rouwt zichtbaar geraakt is door wat er gebeurd is.
Bij kinderen uit zich dat vaak anders. Een kind kan huilen omdat opa overleden is, om vervolgens nog diezelfde dag enthousiast buiten te gaan spelen. Het kan een moeilijke vraag stellen over de dood en vijf minuten later vragen wat er die avond gegeten wordt. Voor volwassenen voelt dat soms tegenstrijdig. Maar voor kinderen is het net heel normaal.
Kinderen leven in het hier en nu. Ze verwerken verlies niet in één groot verdriet, maar in kleine stukjes die ze afwisselen met spelen, leren, ontdekken en gewoon kind zijn. Zo vinden ze stap voor stap hun eigen weg in wat er gebeurd is.
We willen kinderen beschermen, maar weten niet altijd hoe
Wanneer een kind geconfronteerd wordt met een overlijden, schieten veel volwassenen automatisch in een beschermende reflex.
We zoeken naar de juiste woorden. We proberen verdriet zachter te maken. We vermijden details waarvan we denken dat ze te zwaar zijn. Soms hopen we zelfs dat moeilijke onderwerpen nog even kunnen wachten.
Dat is begrijpelijk. Niemand wil een kind verdriet zien hebben.
Toch hebben kinderen vaak niet zozeer nood aan perfecte antwoorden, dan wel aan eerlijke antwoorden. Want kinderen voelen vaak meer aan dan we denken. En wanneer er niet eerlijk over een verlies gesproken wordt, vullen ze de leegte soms zelf in. En hun fantasie kan veel angstaanjagender zijn dan de werkelijkheid.
Afscheid en verlies bespreekbaar maken
Sommige onderwerpen zijn moeilijk om over te praten, zeker wanneer emoties hoog oplopen. Net daarom kan het waardevol zijn om niet te wachten tot een overlijden dichtbij komt om woorden te geven aan afscheid, verdriet en herinneringen.
Door die thema's af en toe al een plek te geven in het dagelijks leven, worden ze minder onbekend en minder onbespreekbaar. Je kan dit doen via verhalen. Via herinneringen. Via gesprekken in de klas. Via kinderboeken. Of via vragen die spontaan opduiken.
Wanneer we deze thema's bespreekbaar maken voordat ze zich aandienen, geven we kinderen iets waardevols mee: taal voor gevoelens die moeilijk te begrijpen zijn.
Ook scholen spelen daarin een belangrijke rol
Veel kinderen brengen een groot deel van hun dag door op school. Het is een plek waar kinderen niet alleen leren rekenen en schrijven, maar ook leren omgaan met gevoelens en gebeurtenissen die deel uitmaken van het leven.
Daarnaast kan de klas ook een plek zijn waar kinderen kennismaken met thema's als afscheid, verlies, herinneringen en troost. Bij DELA vinden we het belangrijk dat er ruimte is voor die gesprekken. Door kinderen woorden te geven voor wat ze voelen en meemaken, helpen we hen om te begrijpen dat verdriet deel uitmaakt van het leven.
Daarom ontwikkelden we lesmateriaal dat leerkrachten ondersteunt om deze onderwerpen op een toegankelijke manier bespreekbaar te maken, op een manier die aansluit bij de leeftijd en leefwereld van kinderen.
Alle ondersteuning rond kinderen en rouw op één plek
Er bestaat geen juiste manier om verdriet te hebben.
Sommige kinderen willen praten. Andere tekenen liever. Sommigen stellen honderd vragen. Anderen lijken nauwelijks te reageren. En soms verandert dat allemaal van de ene dag op de andere.
Net daarom geloven we bij DELA dat kinderen nood hebben aan een aanpak die even veelzijdig is als hun rouwproces zelf. Aan informatie voor ouders en voogden. Aan ondersteuning voor leerkrachten. Aan verhalen, hulpmiddelen en creatieve manieren om herinneringen vast te houden.
Om ouders, voogden, kinderen en leerkrachten daarbij te ondersteunen, bundelden we onze expertise rond kinderen en rouw op één centrale plek op onze website.
Je vindt er antwoorden op moeilijke vragen, informatie over hoe kinderen rouwen, ondersteuning voor scholen, hulpmiddelen voor verschillende verlieservaringen en creatieve manieren om herinneringen te bewaren.
