Kan je rouw verwerken?

‘Rouwverwerking’ en ‘rouw verwerken’ zijn uitdrukkingen die heel vaak in de mond worden genomen wanneer we het hebben over hoe mensen omgaan met rouw. Toch roepen ze vaak weerstand op. Waarom is dat zo? En hoe kan je het beter verwoorden?

Waarom zijn ‘rouwverwerking’ en ‘rouw verwerken’ zo beladen?

• Door aan iemand te vragen ‘heb je het verlies al verwerkt?’ suggereer je eigenlijk dat rouw een taak is met een begin en – als je het goed doet – ook met een einde. Dit staat haaks op recente inzichten over rouw die stellen dat rouw geen einde heeft, maar dat je het integreert of verweeft in de rest van je leven. Als je een goede band had met de overledene rouw je omdat je van deze persoon houdt en die liefde stopt niet bij het overlijden. Je blijft de rest van je leven van hem of haar houden en daarom kent rouw geen einde.
• De uitdrukking ‘rouwverwerking’ kan bij rouwenden een schuldgevoel oproepen. ‘Oei, ik heb mijn verlies nog niet verwerkt. Ben ik dan wel goed bezig?’ Net zoals een vingerafdruk is rouw uniek. Ieder rouwt op zijn eigen manier en op zijn eigen tempo. Er is geen juist of fout.
• ‘Rouwverwerking’ komt bij velen koud over. Je verwerkt afval, maar rouw verwerk je niet. Bij rouw gaat het om warmte, liefde en verbinding.

Alternatieven voor rouw verwerken

In plaats van te spreken over ‘rouw verwerken’ kan je bijvoorbeeld de uitdrukking ‘rouw verweven in je leven’ gebruiken. Net zoals je de liefde voor en de herinnering aan je geliefde(n) meeneemt en als een rode draad verweeft in de rest van je leven. Ook ‘het verdriet integreren in je leven’ wijst hierop.

Je kan ook spreken over ‘omgaan met rouw’, ‘een weg zoeken in rouw’ of ‘het verdriet dragen’.

Evert Stienstra die zijn vrouw en zoon verloor in een ongeval, verwoordt het in het boek ‘De vijf talen van troost’ van Huub Buijssen als volgt: ‘De term ‘verwerken’ wekte zelfs woede bij me op, al was ik nooit boos op de mensen die hem gebruikten. Hoe konden zij weten hoe het was om een vrouw en kind te verliezen? …. De pijn die ik voelde, kon ik niet verwerken of accepteren. Maar ik merkte dat ik kon leren om hem te verdragen. En het woord verdragen ging ik ook gebruiken bij mijn cliënten.’

Rouw gaan we niet verwerken, maar het is wel hard werken

Het verweven van rouw in het verdere leven vergt heel wat inspanning van mensen in rouw.  

Ze leren omgaan met emoties die hen vaak compleet overspoelen en hun brein, lichaam en gedrag moeten zich aanpassen aan de veranderde realiteit.

Bovendien geven ze zelf actief betekenis

• aan het verlies
• aan de relatie met de overledene
• aan wie je bent zonder de ander
• aan relaties met je partner, je familie, je vrienden...

Dat alles kost heel veel energie. Daarom wordt er ook vaak gesproken over ‘rouwarbeid’.