Hoe ondersteun je een oudere in rouw? Inzichten & tips

Rouw treft iedereen, maar voor ouderen kan het verlies van een partner, vriend of familielid bijzonder ingrijpend zijn. Daarom is het essentieel dat ouderen in rouw actief ondersteund worden. Wanneer ze effectieve sociale steun ontvangen, kunnen de meeste ouderen zich immers aanpassen.

We weten dat ouderen vaak op heel wat vlakken steun nodig hebben, ook en vooral in tijden van rouw. Toch weten familie, vrienden en buren vaak niet goed hoe ze kunnen helpen. In dit artikel reiken we handvatten aan om rouwende ouderen op een respectvolle en betekenisvolle manier te ondersteunen.

Houd in tijdens van rouw rekening met …

Maak duidelijke afspraken over waarmee en wanneer je kan helpen, en wat daarvoor nodig is. Beloof niets wat je niet kan waarmaken en kijk eerlijk naar wat haalbaar is. Je hoeft niet alles alleen te doen: schakel gerust extra hulp in wanneer dat nodig is. Zorg er ook voor dat de oudere weet waar hij of zij terechtkan voor bijkomende ondersteuning.

Respect voor de oudere is essentieel. Hou rekening met zijn mening, privacy en grenzen. Bemoeizucht werkt averechts: vraag altijd of de oudere wel geholpen wil worden. Vraag expliciet wat hij of zij nodig heeft, wat moeilijk loopt en hoe jij kan helpen. Vermijd ongevraagde adviezen, zorg voor duidelijkheid en vraag door wanneer iets niet helemaal helder is. Denk je dat iets anders beter zou zijn? Reik dan alternatieven aan zonder deze op te dringen.

Wees bovendien alert: vlak na een overlijden lijkt iemand soms goed te functioneren, maar wanneer de aandacht van de omgeving afneemt, kan eenzaamheid plots toeslaan.

Bied een luisterend oor

Een luisterend oor is misschien wel het belangrijkste wat je kan bieden. Er gewoon zijn is soms belangrijker dan wat je zegt.

• Luister aandachtig en laat de rouwende vertellen en herinneringen ophalen - ook als verhalen zich herhalen. Geef de oudere het gevoel dat hij of zij gezien en gewaardeerd wordt.
• Praat samen over de overledene en noem hem of haar bij naam.
• Geef emoties alle ruimte. Verdraag het verdriet en bied troost door simpelweg aanwezig te zijn op een empathische manier zonder oplossingen of adviezen aan te reiken. Rouw is immers niet oplosbaar. Tracht te begrijpen waar eventuele boosheid of irritatie vandaan komt.
• Het kan helpend zijn om uit te leggen hoe rouw werkt, zodat de oudere weet dat de verschillende uitingen van rouw normaal zijn.
• Neem de tijd en toon oprechte belangstelling. Regelmatige bezoekjes, een koffiepraatje, samen wandelen of boodschappen doen kunnen een wereld van verschil maken. Neem zelf contact en check of het past. En blijf ook contact houden.

Kijk verder dan het meest zichtbare verlies

Ouderen maken vaak meerdere verliezen tegelijk mee. Het is waardevol om die verschillende verlieservaringen te herkennen en te bekijken welke noden er bij elk verlies horen. Elk verlies heeft immers bestaansrecht.

Help de oudere om opnieuw grip te krijgen op het dagelijks leven. Het is belangrijk dat de oudere zich niet isoleert. Zoek daarom samen naar manieren om opnieuw contact te maken met anderen en deel te nemen aan activiteiten.

Stimuleer zelfstandigheid, maar bied hulp wanneer iets niet lukt: met boodschappen doen, tuinwerk, administratieve of huishoudelijke taken… Eventueel kan thuiszorg worden ingeschakeld.

Doe concrete voorstellen en help bij het aanleren van nieuwe vaardigheden, zoals het gebruik van nieuwe communicatiemiddelen.

Ondersteun zelfzorg tijdens het rouwproces

Zelfzorg verdient extra aandacht. Let erop dat de oudere niet te veel of te weinig eet, kijk of de koelkast gevuld is, ga samen boodschappen doen of eet af en toe samen. Stel eventueel voor om een tijdje maaltijden aan huis te laten leveren.

Wees alert voor lichamelijke klachten en moedig aan om een arts te raadplegen wanneer dat nodig is. Merk je dat iemand vastloopt in zijn rouwproces, dan is professionele hulp aangewezen.

Wat kan de oudere zelf doen?

De oudere kan zelf ook bijdragen aan een betere ondersteuning: door noden en behoeften duidelijk aan te geven, hulp niet te weigeren wanneer die echt nodig is, en geen verwachtingen te koesteren die de omgeving onmogelijk kan waarmaken.